Boeken: juwelen

"Waar moet ik beginnen?" Een simpele vraag, die ons vaak bereikt. Eenvoudig te beantwoorden is hij echter niet, want wie zich wil verdiepen in de vakgebieden die in Cachet aan de orde komen komt een berg informatie tegen, waaruit het voor de beginneling lastig kiezen is. Daarom geeft ons panel van experts een aantal boeken- en informatietips.

Het beoordelen van juwelen is bij uitstek een vak waarbij het ontwikkelen van een gevoel met het materiaal een belangrijke rol speelt. Daarvoor is het belangrijk heel veel juwelen te zien en in de hand te hebben. De manier waarop het in de hand ligt, de kleur van de stenen, de transparantie van het email, de combinatie van het slijpsel van de stenen, het ontwerp van het sieraad en het patina op het metaal moeten kloppen. Het is moeilijk zich dat op een theoretische manier eigen te maken.

Juwelen zijn over het algemeen, anders dan zilver, slechts heel summier of helemaal niet gekeurd. Zodoende bestaan er dus geen makkelijk toegankelijke naslagwerken zoals men die kent voor zilver. Er bestaan wel boeken waarin specifieke groepen sieraden worden behandeld. Bijvoorbeeld over Franse sieraden, Art Nouveau sieraden, of over bepaalde goudsmeden. Daarin zijn wel enkele meestertekens te vinden, waarnaast de stijl van werken uit een bepaalde periode en van bekende goudsmeden wordt belicht. Maar om goed gedocumenteerd te zijn zou men een hele bibliotheek moeten aanleggen.

Er zijn natuurlijk wel interessante boeken over juwelen geschreven die verschillende aspecten van juwelen zodanig beschrijven dat men leert een sieraad in een context te plaatsen.

Voor het benoemen van edelstenen is Elseviers Gids van edel- en sierstenen een goed uitgangspunt; rijk geïllustreerd en met een duidelijke omschrijving staan hier de meest voorkomende edelstenen in genoemd (ISBN:9010017966).
In het boek Diamant Wonderlijk Kristal, beschrijft S. Asscher de geschiedenis van diamant en het diamantbedrijf vanaf de vroegste tijden in India tot op heden. Een boeiend boek waarin onderwerpen zoals o.a. het delven, het ruwe diamant, de bewerkingen, de beleggingsdiamant en beroemde stenen aan de orde komen. (ISBN: 9022840409)

In het boek Diamant wonderlijk kristal beschrijft S. Asscher de geschiedenis van diamant en het diamantbedrijf vanaf de vroegste tijden in India tot heden. Een boeiend boek waarin onderwerpen als het delven, het ruwe diamant, de bewerkingen, de beleggingsdiamant en beroemde stenen aan de orde komen.

Een heel aardig, beknopt boekje over juwelen schreef L. Giltay-Nijssen met een duidelijke titel: Juwelen. Een heel oude uitgave die ik laatst zag in het boekenaanbod van de Zilverbank. Hierin geeft de schrijfster een overzicht van de ontwikkeling van het Europese sieraad vanaf ca. 1760 tot heden. Een aanrader!

Nog zo'n oude uitgave is het boekje Sieraden van de late 18e tot de vroege 20ste eeuw, door Lydia-Lida Dewiel. Ook zij geeft een duidelijk overzicht van de juwelen uit deze periode waaruit het grootste deel van de antieke sieraden stamt die wij nu nog tegenkomen.*

De heer M.H. Gans pakt het onderwerp heel anders aan in zijn boek Juwelen en Mensen. Een fantastisch rijk boek waarin we, d.m.v. oude archieven, meekijken in de juwelenkistjes van vele Europese en met name Hollandse 'groten' van plus minus 1400 tot 1900. Het is boeiend om in dit boek de Europese geschiedenis te volgen via vele anekdotes waarin juwelen een rol spelen. Ruim 200 foto's, voornamelijk portretten, illustreren de manier waarop het juweel werd gedragen en de mode die daarbij hoorde. Inventarislijsten geven tenslotte een beeld van diverse collecties sieraden met hun prijzen uit die tijd.

Van de buitenlandse boeken die ik ken lijkt me dat van Vivienne Becker, Antique and Twentieth Century Jewellery (ISBN: 0719801710) het aantrekkelijkst. Ook dit boek geeft op een heel prettig leesbare manier een overzicht van de meest voorkomende stijlen van juwelen. En natuurlijk de Tardy, waarin de goudmerken van alle landen staan.

Ook de juwelencatalogi van de grotere veilinghuizen horen bij de lijst. Het bestuderen van het gevarieerde aanbod van juwelen met beschrijvingen, prijsindicaties en veel illustraties is misschien nog wel de beste oefening voor het beoordelen van juwelen. Te meer omdat je tijdens de kijkdagen de juwelen ook allemaal kunt zien en wellicht vasthouden. Zo is het mogelijk om dat onnavolgbare gevoel te ontwikkelen dat naast alle theoretische kennis nodig is om echtheid, leeftijd en kwaliteit te onderscheiden.

Victoria van Limburg Stirum

*) Deze boeken zijn uitverkocht en slechts verkrijgbaar bij antiquarische boekhandels.