Porselein schoonmaken

"Hoe kan ik mijn verzameling aardewerk en porselein het beste schoonmaken?"

Dierbare stukken keramiek vragen voor hun onderhoud om een veel voorzichtiger behandeling dan de afwasbeurt die ons dagelijkse serviesgoed krijgt. Om te beginnen is het aan te raden de voorwerpen ergens neer te zetten waar ze niet zo snel vuil worden. Als het dan toch nodig is om ze schoon te maken kunt u voor dit karwei het beste een rustig moment uitzoeken, zodat uw aandacht niet wordt afgeleid. Heeft u twijfels over de conditie van voorwerpen, zit bijvoorbeeld het glazuur of de decoratie niet meer goed vast, dan kunt u beter vooraf advies vragen aan een restaurator.

Voorbereiding
Voor het hanteren van aardewerk en porselein moet u zorgen dat u schone handen heeft of eventueel handschoenen draagt. Ongeglazuurde keramiek neemt door het ruwe oppervlak gemakkelijk vet en ander vuil op en kan beter niet met blote handen worden aangepakt. Zorg er in ieder geval voor dat de plek waar u gaat schoonmaken gereed ligt en er op de weg ernaartoe geen obstakels liggen waar u over kunt struikelen. Belangrijk is dat de ondergrond van uw werkplek zacht is om stoten te voorkomen. Het spreekt vanzelf dat u geen lastige kleding draagt met bijvoorbeeld wijde mouwen.

Stof en ander los vuil kunt u verwijderen met een zachte en schone penseel of borstel. Als voorwerpen voorzien zijn van een goed vastzittend glazuur en er geen metalen onderdelen aan het voorwerp vastzitten, kunnen zij ook worden afgenomen met een vochtige doek en afgedroogd met een schone linnen doek. Het beste kunt u hierbij gedestilleerd of gedemineraliseerd water gebruiken om kalkvlekken te voorkomen. Onderdompelen van poreus aardewerk is niet aan te raden omdat water door haarscheurtjes in het glazuur kan binnendringen en vlekken kan veroorzaken in de onderliggende scherf. Ook kunnen oude restauraties zo loslaten. Moeilijk te bereiken plaatsen kunt u met een licht bevochtigde dunne penseel schoonvegen en nadrogen met een lapje dat om de punt van een satéprikker is gewikkeld.

Vlekken
Het verwijderen van vlekken is een zaak voor de restaurator. Hoe prachtig wit uw porseleinen theekom ook wordt na inweken in sop met een scheutje bleek: de gevolgen van deze behandeling kunnen desastreus zijn. Door met het blote oog niet waarneembare haarscheurtjes kan chloor onder het glazuur terechtkomen en enige tijd later kristallen vormen die het glazuur kapot drukken. Als dit eenmaal gebeurt is er weinig meer aan te doen.

Christien Smits