Souvenirs de Venise

Mille fiori - duizend bloemen - laten de glasblazers van Venetië bloeien. Voor toeristen, antiquairs en verzamelaars van hedendaagse kunst. Een handreiking bij een bezoek aan het eiland Murano bij Venetië.

Modern souvenirstalletje in Murano

De reizigers die een Grand Tour maakten konden de verleidingen van het Venetiaanse glas niet weerstaan. Veel Engelse toeristen namen behalve de stadsgezichten van de beroemde 18de eeuwse Venetiaanse schilder Canneletto, ook Venetiaanse kroonluchters en spiegels mee. Deze souvenirs zijn nog steeds in veel kastelen en buitenhuizen te bewonderen.
De prachtige kroonluchters in de oude technieken worden nog volop gemaakt, maar heel verfrissend zijn de moderne kroonluchters in de primaire kleuren.

Glastraditie
Het eiland Murano bij Venetië is wereldberoemd om zijn glas. Een traditie sinds het jaar 600. Glas werd toen ook in Venetië zelf geblazen, maar aan het eind van de 13de eeuw werden alle glashutten op last van het stadsbestuur wegens brandgevaar overgebracht naar het eiland Murano.

Wanneer u naar Venetië gaat, laat u zich dan niet verleiden om met een speciale boot naar Murano te varen, maar neem gewoon de busboot. Stap niet direct bij de eerste halte op het eiland uit waar u door opdringerige verkopers naar glasblazerijen en winkels wordt gelokt, maar vaar met deze boot door naar het Glasmuseum, voor een prachtig overzicht van de Venetiaanse glaskunst. Daarna staat u misschien iets sterker in uw schoenen om te kunnen bepalen wat u in een van de vele winkeltjes wilt aanschaffen.

Enkele goede glasbedrijven zijn Venini, Barovier, Salviati en Seguso. Deze bedrijven hebben prachtige winkels bij het San Marcoplein. Bij Galerie Berengo worden objecten verkocht die onder andere door Nederlandse kunstenaars zoals Meydam, Gubbels, Schoenmaker en Van Overbeeke, zijn ontworpen.

Façon de Venise
Het renaissanceglas uit Venetië is wereldberoemd door de elegante flinterdunne kelken, schalen en vleugelglazen, die de glasblazers in enorme hoeveelheden en met veel fantasie vervaardigden.

De productie van het glas en de vaardigheden van de glasblazers werden zo zwaar beschermd dat de doodstraf stond op het verlaten van het eiland Murano. Toch is het meerdere glasblazers gelukt naar bijvoorbeeld de Nederlanden te trekken en daar glas te gaan blazen à la façon de Venise. Dit glas is moeilijk te onderscheiden van het echte Venetiaanse glas, over het algemeen is het wat grover en zwaarder.

	Vleugel-, draad- of slangenglas, Venetië, 17e eeuw

Overdadige vormgeving
In de 17de en 18de eeuw ontwikkelde zich in het Venetiaanse glas een overdadige vormgeving waarbij vleugel- of slangenglazen bizarre vormen kregen. Aan het eind van de 18de eeuw raakte deze glaskunst in verval, terwijl ook de Venetiaanse Republiek ten val kwam.

Wel werden er nog steeds spiegels, kralen en kroonluchters met oneindige fantasie vervaardigd en de hele wereld overgestuurd. De vaak enorm grote kroonluchters waren versierd met allerlei bloem- en kleurornamenten. De fabricage was geheel gebaseerd op het blazen, vormen en bewerken van het verhitte glas. Elders, zoals in Engeland, vervaardigde men kroonluchters voornamelijk van geslepen kristal.

Moderne glaskunst
In de loop van de 19de eeuw herstelde de Venetiaanse glaskunst zich, mede door de grote wereldtentoonstelling die in 1851 in Londen in het Crystal Palace werd gehouden. Antonio Salviato zorgde voor een opleving die geheel in de stijl van het toen heersende Historisme (1860-1890) teruggreep op de oude vormen en technieken van Venetië.

	A.D. Copier, Museum Het Paleis, Den Haag

De kelken, kannen en karaffen versierd met draadglas en opgelegde elementen die Salviato vervaardigde wekten de belangstelling van vele Europese fabrieken voor de oude Venetiaanse technieken. De - al oude - millefiori-techniek werd zowel in Venetië als in andere landen toegepast. Baccarat en St.-Louis maakten de mooiste presse-papiers in deze oude (duizend bloe-men) technieken.

Vernieuwing
Een echte vernieuwing in de glaskunst was het werk van Venini en Barovier, die aan het begin van de 20ste eeuw even teruggrepen op het oude dunwandige glaswerk. Vanaf 1925 werd de vormgeving korte tijd beïnvloed door het functionalisme en het modernisme.
Snel daarna ontstond de typische Italiaanse stijl, toen vele kunstenaars werden aangetrokken om glas te ontwerpen.

Lino Tagliapietra, Museum Het Paleis, Den Haag

Deze uitbundige, kleurige stijl bereikte een hoogtepunt in de jaren vijftig, een lijn die door een aantal firma's nu nog wordt voortgezet. De bekende Nederlandse glaskunstenaar Andries Copier werkte bijvoorbeeld in de jaren tachtig samen met de glasblazer Lino Tagliapietra. Door hun samenwerking geldt Tagliapietra nu als een van de belangrijkste hedendaagse kunstenaars. Vanaf 24 juni a.s. is in Museum Het Paleis te Den Haag een tentoonstelling, samengesteld door Tagliapietra, gewijd aan deze samenwerking, zie de Agenda in dit nummer.

Auteur: Annet van der Kley - Blekxtoon